fa اثر اقتصاد زیرزمینی بر روی انتشار دی‌اکسید‌کربن در ایران (1391-1357) تخصصي Special پژوهشي Research <p align="right"></p><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">اقتصاد زیرزمینی، پدیده‌ای جهانی است که در همه کشورهای جهان وجود دارد و در چهار دهه اخیر توجه محققین و سازمان</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">های دولتی را به خود جلب کرده است. این توجه نشانگر اهمیت این مسأله است. </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">آنچه در ادبیات متعارف اقتصادی مطرح و در قالب آمار و ارقام منعکس می‌&shy;شود ناظر به فعالیت‌های رسمی اقتصاد است. حال آنکه بخش قابل توجهی از فعالیت‌های اقتصادی نیز وجود دارد که به صورت پنهان در جریانند و در قالب آمار و ارقام منعکس نمی‌شوند و به فعالیت‌های غیررسمی، سایه‌ای، پنهان یا زیرزمینی معروفند. مقاله حاضر به بررسی آن بخش از تبعات فعالیت‌های زیرزمینی می‌پردازد که محیط‌زیست را متأثر می&shy;کند و باعث می‌شود محیط‌زیست نتواند وظایف طبیعی خود را انجام دهد. این مطالعه به تجزیه و تحلیل ارتباط متغیرهای مذکور در قالب مدل اقتصاد سنجی</span></span><span dir="LTR">ARDL</span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> با استفاده از نرم افزار </span></span><span dir="LTR">EViews9</span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> برای دوره زمانی (1391-1357) و نیز با استفاده از نرم‌افزار آماری</span></span><span dir="LTR">R</span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> به رابطه<br> دو به دوی متغیرها پرداخته است. از این‌رو این مطالعه با هدف تعیین رابطه میان اقتصاد زیرزمینی و آلودگی محیط‌زیست (آلودگی هوا) انجام گرفته‌‌‌‌است. نتایج نشان داد که آلودگی هوا تابعی مثبت از اقتصاد زیرزمینی و درآمد ملی سرانه است و نیز تابعی منفی از درجه باز بودن اقتصاد است. </span></span><br> &nbsp;<br> &nbsp; The underground economy is a global phenomenon in all the countries in the world and the researchers, and the governments have attracted to this issue in the past four decades. The conventional economic literature and official statistics do not indicate the situation of the shadow economy&rsquo;s activities. However, the considerable parts of economic activities are placed in the informal, shadow, hidden, or underground economy. This paper examines the effects of the underground economy&rsquo;s activities on the environment and its performance. This study analyzes these relationships with using ARDL econometric model for the period of 1978-2001. So in this study, we address to the relationship between the underground economy and environmental pollution (air pollution). The results indicate that air pollution is positively correlated with the underground economy and per capita national income. Moreover, the air pollution by economic openness negatively آلودگی محیط‌زیست, اقتصاد زیرزمینی, درجه باز بودن اقتصاد, روشARDL Keywords: environmental pollution, underground economy, openness economic, , ARDL 45 76 http://qjfep.ir/browse.php?a_code=A-10-657-2&slc_lang=fa&sid=1 محمدحسن فطرس fotros@basu.ac.ir 10031947532846002845 10031947532846002845 Yes دانشگاه بوعلی سینا همدان رویا کریمی roya199068@yahoo.com 10031947532846002846 10031947532846002846 No دانشگاه بوعلی سینا همدان