fa اندازه‌گیری اقتصاد زیرزمینی و آزمون علیت بین اقتصاد زیرزمینی و نرخ بیکاری در ایران عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">در این مطالعه رابطه میان نرخ بیکاری و اقتصاد زیرزمینی در ایران در طول دوره زمانی 1394-1352 بررسی می‌شود. برای این منظور ابتدا با استفاده از روش علل چندگانه </span></span><span style="font-size:10.0pt;">&ndash;</span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">شاخص چندگانه سری زمانی از اندازه اقتصاد زیرزمینی و مهمترین علل و آثار در ایران برآورد شده است، سپس به بررسی رابطه علیت بین اقتصاد زیرزمینی و نرخ بیکاری در ایران در دوره زمانی مربوطه پرداخته شده است. در این مطالعه علاوه بر رابطه هم‌جمعی اقتصاد زیرزمینی و بیکاری، با استفاده از آزمون علیت تودا </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">و </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">یاما موتو رابطه علیت میان اقتصاد زیرزمینی و نرخ بیکاری نیز آزمون شده است. در مورد اقتصاد زیرزمینی نتایج تحقیق نشان‌دهنده این است که به ترتیب سطح عمومی قیمت‌های کالا و خدمات، نرخ بیکاری، باز بودن تجاری و بار مالیاتی مهمترین علل پیدایش اقتصاد زیرزمینی در ایران می‌باشند و مهمترین اثرات اقتصاد زیرزمینی به ترتیب بر بازار پول، بازار عوامل تولید (مصرف انرژی) و بازار کالا و خدمات (تولید ناخالص داخلی) می‌باشد. اندازه اقتصاد زیرزمینی در طول دوره مورد تحقیق رشد قابل ملاحظه‌ای داشته است؛ هرچند در دهه 50 و 60 از رشد کمتری برخوردار بوده اما در دهه 70 و 80 روندی کاملاً صعودی دارد، به‌طوری‌که اندازه اقتصاد زیرزمینی در ایران از 7 درصد تولید ناخالص داخلی در سال 1353 به5/36 در سال 1394 رسیده است. آزمون هم‌جمعی یوهانسون نشان‌دهنده رابطه بلندمدت میان اقتصاد زیرزمینی و نرخ بیکاری است و همچنین علیت انجام شده حاکی از وجود علیت یکطرفه از بیکاری به اقتصاد زیرزمینی می‌باشد. </span></span><br> &nbsp;</p> <p>In this study investigated relationship between IRAN underground economy and unemployment rate for annual data during the period 1973-2015. therefore first , estimated underground economy white using multiple indicator-multiple causes(MIMIC) and next, investigated relationship between underground economy and the unemployment rate. in this paper Furthermore, co-integration relationship between the underground economy and unemployment rate tested causality relationship between underground economy and the unemployment rate with Toda- Yamamoto approach. resulte indicated The underground economy has been rising during study priod Although shown fluctuation in the first half of the period. So that has been increased from 7% in 1973 to 36/5% in 2015. Johansson co-integration test point out the existence of a long-run relationship between the underground economy and unemployment rate and also causality test indicated unidirectionalcausation that runs from unemployment rate to underground economy.</p> اقتصاد زیرزمینی, روش علل چندگانه-شاخص چندگانه, نرخ بیکاری و آزمون علیت Capital Structure, Target Leverage, Speed of Adjustment, Dynamic Trade-off Theory, Partial Adjustment Model. 103 129 http://qjfep.ir/browse.php?a_code=A-10-431-1&slc_lang=fa&sid=1 HossinAli Rajaee حسینعلی رجایی : h.raja.gor@gmail.com 10031947532846002850 10031947532846002850 Yes azad دانشگاه آزادشیراز Khossrow Piraee خسرو پیرایی kh.piraee@gmail.com 10031947532846002851 10031947532846002851 No azad دانشگاه آزادشیراز