fa نقش میانجی ریسک در انتقال شوک‌های بازارهای ارزی و نفتی به بازار سرمایه ایران تخصصي Special پژوهشي Research <span style="line-height:90%"><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">این مطالعه با هدف واکاوی ساختاری مکانیسم انتقال تکانه‌های بازار نفت خام و نرخ ارز بر بازدهی بازار سرمایه ایران انجام شده است. با توجه به اهمیت کلیدی این دو متغیر در اقتصاد ایران، پژوهش حاضر با تأکید بر نقش میانجی &laquo;ریسک بازار&raquo; و بررسی احتمال وقوع بازده مثبت، داده‌های روزانه بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ را تحلیل کرده است. روش‌شناسی پژوهش شامل استخراج واریانس شرطی بازدهی با مدل </span></span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">EGARCH</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">، تحلیل مسیرهای انتقال با مدل‌سازی معادلات ساختاری (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">SEM</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.2pt">) و برآورد احتمال بازده مثبت از طریق رگرسیون پروبیت است. نتایج مدل‌سازی ساختاری نشان می‌دهد که نوسانات نفت و ارز، هر دو تأثیر مثبت و معناداری بر ریسک بازار دارند. با این حال، مکانیسم اثرگذاری متفاوت است؛ شوک‌های نفتی هم به‌صورت مستقیم (از طریق تغییر در بنیان‌های درآمدی) و هم غیرمستقیم (تشدید ریسک و نااطمینانی) بر بازار اثر می‌گذارند، در حالی که شوک‌های ارزی عمدتاً از کانال غیرمستقیم و افزایش ریسک بازار بر بازدهی تأثیرگذارند. یافته‌های مدل پروبیت نشان می‌دهد که قدرت پیش‌بینی مدل برای وقوع بازده مثبت محدود بوده و شواهد قاطعی مبنی بر نظریه تبادل ریسک-بازده در این چارچوب یافت نشد. در نهایت، این تحقیق نتیجه می‌گیرد که واکنش بازار سرمایه ایران صرفاً برخاسته از هراس روانی مقطعی نیست، بلکه ترکیبی از پاسخ عقلایی سرمایه‌گذاران به سیگنال‌های بنیادی (نفت) و تعدیل سریع انتظارات تورمی ناشی از تحولات بازار ارز است.</span></span></span></span></span> <span style="unicode-bidi:embed">Volatility in crude oil prices and exchange rates acts as a key exogenous shock determining financial stability in oil-dependent countries. Existing literature often ignores the transmission mechanism and the separation of effects from risk. This study aims to investigate the transmission mechanism of global oil and exchange rate shocks to the Tehran Stock Exchange, emphasizing the mediating role of market risk and the predictability of market direction. Using daily data from 2012 to 2026, log conditional variance series were extracted from daily returns using the Exponential Generalized Autoregressive Conditional Heteroskedasticity (EGARCH) model. Afterwards, Structural Equation Modeling (SEM) was employed to disentangle the transmission channels, and a Probit regression model was used to examine the probability of positive market returns. The results reveal that both oil and exchange rate volatilities have a positive and significant effect on market risk. SEM findings confirm a partial mediation effect for oil volatility and a full mediation effect for exchange rate volatility, indicating that oil shocks affect stock returns through both direct channels related to income fundamentals and indirect channels associated with increased risk and uncertainty, whereas exchange rate shocks affect returns primarily through the indirect channel. Furthermore, the findings of the Probit model provide no strong evidence to either confirm or reject the risk-return tradeoff theory within the examined framework, suggesting that the explanatory power of the selected variables for the probability of positive market returns is limited. Overall, the findings suggest that the Iranian capital market&#39;s reaction transcends mere psychological panic; it represents a combination of rational responses to fundamental signals and rapid adjustments to inflationary expectations, rather than an efficient pricing of short-term risks.</span> مبادله ریسک و بازده, مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM), مدل پروبیت (Probit), نوسان قیمت نفت, نوسان نرخ ارز Oil price volatility, Exchange rate volatility, Structural Equation Modeling (SEM), Risk and return tradeoff theory, Probit model 36 93 http://qjfep.ir/browse.php?a_code=A-10-1902-1&slc_lang=fa&sid=1 Amin Asgharian امین اصغریان amin.asgn.1374@gmail.com 100319475328460010046 0009-0002-7204-4283 Yes Economic Development, Faculty of Economics and Management, Tabriz University دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز Seyed kamal Sadeghi سید کمال صادقی sadeghiseyedkamal@gmail.com 100319475328460010047 0009-0009-1034-5321 No Department of Economic Development and Planning, Faculty of Economics and Management, Tabriz University دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز