fa مرور نظام‌مند چالش‌ها و فرصت‌های سیستم بهایابی در صنعت چرم و کفش: ارائه یک چارچوب بومی تخصصي Special پژوهشي Research <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="letter-spacing:-.2pt">صنعت چرم و کفش به‌عنوان یکی از صنایع کاربر و موادمحور، دارای ساختار هزینه‌ای پیچیده و چندبعدی است و مدیریت آن نقشی تعیین‌کننده در رقابت‌پذیری واحدهای تولیدی ایفا می‌کند. شواهد نشان می‌دهد که در بسیاری از واحدهای این صنعت در ایران، سیستم‌های بهایابی همچنان مبتنی بر روش‌های سنتی بوده و از دقت لازم برخوردار نیستند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل نظام‌مند چالش‌ها و فرصت‌های سیستم بهایابی در صنعت چرم و کفش ایران است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش &laquo;مرور نظام‌مند&raquo; مبتنی بر پروتکل </span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">PRISMA</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="letter-spacing:-.2pt"> (2020) انجام شده است. در این راستا، ۱۶مقاله علمی معتبر در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ انتخاب و با روش &laquo;تحلیل مضمون&raquo; (</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">Thematic Analysis</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="letter-spacing:-.2pt">) مورد واکاوی قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مهم‌ترین چالش‌ها شامل استفاده از روش‌های سنتی، سهم بالای ضایعات مواد، ضعف در تخصیص سربار تولید، کمبود زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و فقدان مهارت‌های حسابداری صنعتی است. در مقابل، فرصت‌هایی نظیر به‌کارگیری روش‌های نوینی همچون هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت (</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">ABC</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="letter-spacing:-.2pt">)، هزینه‌یابی هدف و هزینه‌یابی مبتنی بر زمان (</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">TDABC</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="letter-spacing:-.2pt">)، همراه با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال (</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">ERP</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="letter-spacing:-.2pt"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt">CAD/CAM</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"><span style="letter-spacing:-.2pt">)، می‌تواند شفافیت محاسبه بهای تمام‌شده را به‌طور معناداری افزایش دهد. در پایان، این پژوهش یک چارچوب مفهومی بومی و عملیاتی برای بهبود سیستم بهایابی ارائه می‌کند که مبنایی برای ارتقای کنترل هزینه و تصمیم‌گیری مدیریتی در بازارهای بین‌المللی خواهد بود.</span></span></span><br> &nbsp; <span style="unicode-bidi:embed">As a labor-intensive and material-oriented sector, the leather and footwear industry possesses a complex, multidimensional cost structure where effective management is a critical determinant of manufacturing competitiveness. Evidence suggests that many production units in Iran still rely on traditional, imprecise costing methods. This study aims to systematically identify and analyze the challenges and opportunities of costing systems in the Iranian leather and footwear industry. Employing a qualitative approach, the research utilizes a &quot;Systematic Review&quot; based on the PRISMA (2020) protocol. Consequently, 16 reputable scientific articles published between 2015 and 2025 were selected and examined using &ldquo;Thematic Analysis&rdquo;. The findings indicate that the primary challenges include the persistence of traditional methodologies, high material waste rates, deficiencies in manufacturing overhead allocation, a lack of IT infrastructure, and a shortage of industrial accounting expertise. Conversely, opportunities such as implementing modern approaches&mdash;including Activity-Based Costing (ABC), Target Costing, and Time-Driven Activity-Based Costing (TDABC)&mdash;alongside the adoption of digital technologies (ERP and CAD/CAM), can significantly enhance the accuracy of cost calculations. Finally, this research proposes a native and operational conceptual framework for improving costing systems, providing a foundation for enhancing cost control and managerial decision-making in international markets.<span lang="FA" dir="RTL" style="font-family:&quot;B Zar&quot;"></span></span><br> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span calibri="" style="font-family:"><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span> سیستم بهایابی, صنعت چرم و کفش, تحلیل مضمون, هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت, هزینه‌یابی هدف Costing System, Leather and Footwear Industry, Thematic Analysis, Activity-Based Costing (ABC), Target Costing 240 267 http://qjfep.ir/browse.php?a_code=A-10-1881-1&slc_lang=fa&sid=1 somayeh amini khezerlou سمیه امینی خضرلو s.s.amini@gmail.com 10031947532846009889 0009-0000-7943-0035 Yes Marand Branch, Islamic Azad University گروه حسابداری Mahdieh Bakhshiyan مهدیه بخشیان shinyconsience1377@gmail.com 10031947532846009891 0009-0002-6574-891X No Marand Branch, Islamic Azad University گروه حسابداری ebrahim navidi abbaspour ابراهیم نویدی عباسپور navidi@iau.ir 10031947532846009890 10031947532846009890 No Marand Branch, Islamic Azad University گروه حسابداری