fa بررسی عوامل موثر بر نرخ ارزحقیقی ایران با توجه به شاخص‌های منتخب برنامه ششم توسعه با استفاده از مدل تصحیح خطای برداری (VECM) عمومى General پژوهشي Research &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;شناسایی عوامل موثر برشکل&shy;گیری و تغییرات نرخ ارز در بلند مدت و همچنین آگاهی از چگونگی اثر پذیری نرخ ارز از سیاستهای اقتصادی جهت همراستایی با اهداف مورد نظر از جمله ضروریات یک برنامه موفق اقتصادی است. براین اساس این مطالعه به بررسی عوامل بلند مدت و کوتاه مدت موثر بر نرخ ارز حقیقی ایران و تخمین ضرایب متغیر های مربوطه با استفاده از مدل تصحیح خطای برداری (<span dir="LTR">(VECM</span> در چارچوب یک مدل نرخ ارز تعادلی رفتاری <span dir="LTR">(BEER)</span> پرداخته است. سپس با پایش روند انحراف نرخ ارز حقیقی بالفعل از نرخ ارز تعادلی بلند مدت در طی سالهای 1396-1352، با توجه به اهداف کمی منتخب برنامه ششم توسعه ایران، نرخ ارز حقیقی و نرخ ارز تعادلی کشور در طی سالهای برنامه را برآورد نموده است. نتایج این تحقیق نشان می&shy;دهد به علت عدم تحقق اهداف کلان تعیین شده در سه سال اول برنامه ششم، شکاف نرخ ارز اسمی از نرخ ارز تعادلی در این مدت بطور متوسط سالیانه به حدود 25 درصد رسیده &nbsp;است. علاوه بر این، فشار تورم پولی، کاهش رشد تولید و افزایش ریسک سیستماتیک کشور موجب افزایش مستمر نرخ ارز اسمی در بازار موازی گردیده است.&nbsp; Recognizing the effective factors in the formation and fluctuations of the exchange rate in the long run, as well as knowing how the exchange rate influents from economic policies to align with the desired goals are among the necessities of a successful economic plan. Accordingly, this study investigates the long-term and short-term factors affecting the real exchange rate of Iran and estimates the coefficients of the relevant variables using the vector error correction model (VECM) in the framework of behavioral equilibrium exchange rate model (BEER). Monitoring the trend of deviation of the actual real exchange rate from the long-term equilibrium exchange rate during the years 1973-2017, according to the selected quantitative goals of the Sixth Economic Development Plan of Iran, the real exchange rate and the equilibrium exchange rate of the country has been estimated during. The results of this study show that due to the failure to achieve the goals in the first three years of the Sixth Plan, the nominal exchange rate gap from the equilibrium exchange rate has reached an average of about 25 percent annually. In addition, the pressure of monetary inflation, reduced production growth and increased systemic risk of the country has led to a continuous increase in the nominal exchange rate in the parallel market. واژه های کلیدی: نرخ ارز حقیقی, برنامه ششم توسعه, تصحیح‌ خطای ‌برداری, ارزش پول ملی, مدل نرخ ارز تعادلی رفتاری Real exchange rate, Sixth Economic Development Plan, Vector error correction, Value of national currency, Behavior equilibrium exchange rate 49 85 http://qjfep.ir/browse.php?a_code=A-10-1406-1&slc_lang=fa&sid=1 mehdi fakhari مهدی فخاری m.fakhari41@yahoo.com 10031947532846006167 10031947532846006167 No Payame Noor University دانشگاه پیام نور Abdalali Monsef عبدالعی منصف monsefali@Yahoo.com 10031947532846006168 10031947532846006168 Yes Payame Noor University گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Asghar Abolhasani اصغر ابوالحسنی abolhasani2003@yahoo.com 10031947532846006169 10031947532846006169 No Payame Noor University دانشگاه پیام نور Saeed Samadi سعید صمدی s.samadi@ase.ui.ac.ir 10031947532846006170 10031947532846006170 No Esfahan University دانشگاه اصفهان