fa تاثیر نهادها و منابع طبیعی بر رشد اقتصادی کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (رهیافت الگوهای فضایی در داده های تابلویی) تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL">داشتن رشد اقتصادی مطلوب همواره یکی از اولویت&shy;های هر نظام اقتصادی بوده است. در این میان، اقتصاددانان سعی نموده&shy;اند با تعیین عوامل موثر بر رشد اقتصادی، این هدف را محقق سازند. در ابتدا بیشترین تاکید بر سرمایه فیزیکی و نیروی کار و فراوانی منابع طبیعی بود. اما بتدریج عوامل نهادی از جمله مدیریت منابع طبیعی نیز به عنوان تعیین کننده رشد اقتصادی مطرح شدند. در همین راستا در این مطالعه تأثیر نهادها و بهبود مدیریت منابع طبیعی اقتصادی بر رشد اقتصادی کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا طی سال&shy;های 1996-2018 با بهره&shy;گیری از الگوهای رگرسیون فضایی بررسی شد. نتایج تخمین مدل بیانگر تأثیر مثبت و معنی&shy;دار متغیر بهبود مدیریت منابع طبیعی بر رشد اقتصادی کشورهای مورد بررسی است. همچنین تأثیر متغیرهای انباشت سرمایه فیزیکی، سرمایه انسانی، انباشت سرمایه&shy;گذاری خارجی و ثروت&shy;های طبیعی بر رشد اقتصادی، مثبت و معنی&shy;دار است. علاوه بر این، اثر مجاورت و همسایگی نیز در خصوص تأثیر نهادها بر رشد اقتصادی کشورهای مورد مطالعه تأیید شد.</span> The relationship between institutions and economic growth is one of the main issues in economic development debates and has been considered empirically in recent years. Hence, the main purpose of this paper is to investigate the effects of institutions and recourses management improvement on economic growth in MENA countries during the period of 1996-2018. For achieving this, the econometric model has been estimated by applying spatial models in panel data approach. The empirical findings of this article revealed that the neighborhood effect has been confirmed for countries. Moreover, the institutions and recourses management improvement have positive and significant impacts on economic growth in MENA countries during the period of study. رشد اقتصادی, نهادها, بهبود مدیریت منابع طبیعی, کشورهای منطقه منا, رهیافت الگوهای فضایی در داده های تابلویی Institutions, Recourses Management Improvement, Economic Growth, MENA Countries, Spatial Panel Data 171 209 http://qjfep.ir/browse.php?a_code=A-10-1260-1&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Borhanipour علیرضا برهانی پور borhanipour@gmail.com 10031947532846006053 10031947532846006053 No Department of Economics, Tehran Markazi Branch, Islamic Azad University گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Gholamreza Geraeinejad غلامرضا گرائی نژاد r_geraei@yahoo.com 10031947532846006054 10031947532846006054 Yes Department of Economics, Tehran Markazi Branch, Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز Alireza Daghighi asli علیرضا دقیقی اصلی daghighiasli@gmail.com 10031947532846006055 10031947532846006055 No Department of Economics, Tehran Markazi Branch, Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز Manijeh Hadinejad منیژه هادی نژاد manijeh_hadinejad@yahoo.com 10031947532846006056 10031947532846006056 No Department of Economics, Tehran Markazi Branch, Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز