این مطالعه با هدف واکاوی ساختاری مکانیسم انتقال تکانههای بازار نفت خام و نرخ ارز بر بازدهی بازار سرمایه ایران انجام شده است. با توجه به اهمیت کلیدی این دو متغیر در اقتصاد ایران، پژوهش حاضر با تأکید بر نقش میانجی «ریسک بازار» و بررسی احتمال وقوع بازده مثبت، دادههای روزانه بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ را تحلیل کرده است. روششناسی پژوهش شامل استخراج واریانس شرطی بازدهی با مدل EGARCH، تحلیل مسیرهای انتقال با مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) و برآورد احتمال بازده مثبت از طریق رگرسیون پروبیت است. نتایج مدلسازی ساختاری نشان میدهد که نوسانات نفت و ارز، هر دو تأثیر مثبت و معناداری بر ریسک بازار دارند. با این حال، مکانیسم اثرگذاری متفاوت است؛ شوکهای نفتی هم بهصورت مستقیم (از طریق تغییر در بنیانهای درآمدی) و هم غیرمستقیم (تشدید ریسک و نااطمینانی) بر بازار اثر میگذارند، در حالی که شوکهای ارزی عمدتاً از کانال غیرمستقیم و افزایش ریسک بازار بر بازدهی تأثیرگذارند. یافتههای مدل پروبیت نشان میدهد که قدرت پیشبینی مدل برای وقوع بازده مثبت محدود بوده و شواهد قاطعی مبنی بر نظریه تبادل ریسک-بازده در این چارچوب یافت نشد. در نهایت، این تحقیق نتیجه میگیرد که واکنش بازار سرمایه ایران صرفاً برخاسته از هراس روانی مقطعی نیست، بلکه ترکیبی از پاسخ عقلایی سرمایهگذاران به سیگنالهای بنیادی (نفت) و تعدیل سریع انتظارات تورمی ناشی از تحولات بازار ارز است.
Asgharian A, Sadeghi S K. The Mediating Role of Risk in Transmitting Currency and Oil Shocks to the Iranian Stock Market. qjfep 2026; 14 (53) :36-93 URL: http://qjfep.ir/article-1-1838-fa.html
اصغریان امین، صادقی سید کمال. نقش میانجی ریسک در انتقال شوکهای بازارهای ارزی و نفتی
به بازار سرمایه ایران. فصلنامه سیاست های مالی واقتصادی. 1405; 14 (53) :36-93