fa تحلیل کمّیِ سناریومحور اثرات ادغام افقی در صنعت خودروی ایران: شبیه‌سازی تغییرات تمرکز بازار و رفاه مصرف‌کننده تخصصي Special پژوهشي Research <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">این پژوهش به بررسی پیامدهای احتمالی ادغام دو خودروساز بزرگ ایران، ایران‌خودرو و سایپا، می‌پردازد. صنعت خودروی ایران با سهم حدود ۳.۵ تا ۴ درصد از تولید ناخالص داخلی و ایجاد نزدیک به ۴۰۰ هزار شغل، بازاری بسیار متمرکز دارد که بیش از ۷۰ درصد آن در اختیار این دو شرکت است. چنین تمرکزی می‌تواند ادغام را به عاملی برای افزایش قیمت و کاهش رفاه مصرف‌کنندگان بدل کند. برای تحلیل آثار، روند سهم بازار طی سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳ بررسی و با مدل‌های تقاضای لاجیت چندجمله‌ای (</span></span>MNL<span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">) و کشش جانشینی ثابت (</span></span>CES<span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">) حساسیت مصرف‌کنندگان نسبت به قیمت برآورد شد. همچنین شاخص تمرکز هرفیندال</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span arial="" style="font-family:">&ndash;</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">هیرشمن (</span></span>HHI<span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">) پیش و پس از ادغام شبیه‌سازی گردید. نتایج نشان داد </span></span>HHI<span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""> از 7067 در سال ۱۳۹۳ به 8679 در ۱۳۹۸ افزایش یافته و میانگین قیمت‌ها تا ۵۰ درصد رشد کرده است. رفاه مصرف‌کنندگان نیز در الگوی </span></span>MNL<span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""> حدود ۳۴ درصد و در </span></span>CES<span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""> نزدیک به ۲۱ درصد کاهش یافت. با افزایش سهم رقبا در سال‌های پایانی، تمرکز به 6187 و افت رفاه به کمتر از ۲۰ درصد رسید. یافته‌ها نشان می‌دهد ادغام می‌تواند رقابت را کاهش دهد، اما راهبردهایی مانند کاهش هزینه، ارتقای کیفیت، بومی‌سازی فناوری و محدودیت‌های ضدانحصار قادرند اثرات منفی آن را تعدیل کنند.</span></span> <span style="unicode-bidi:embed">This study investigates the potential consequences of merging Iran&rsquo;s two largest automakers, Iran Khodro and SAIPA. The automotive industry, accounting for about 3.5 to 4 percent of GDP and generating nearly 400,000 jobs, is highly concentrated, with over 70 percent of the market controlled by these two firms. Such concentration makes any merger a possible driver of higher prices and reduced consumer welfare. To assess impacts, market shares from 2014 to 2024 were analyzed using multinomial logit (MNL) and constant elasticity of substitution (CES) demand models to measure consumer price sensitivity. The Herfindahl&ndash;Hirschman Index (HHI) was simulated before and after the merger through first‑order and linear approximations. Results show HHI rose from 7067 in 2014 to 8679 in 2019, accompanied by average price increases of up to 50 percent. Consumer welfare declined by 34 percent under MNL and 21 percent under CES. With rising competitor shares in later years, HHI fell to 6187 and welfare loss dropped below 20 percent. Findings indicate mergers may reduce competition and harm consumers, but strategies such as cost reduction, quality improvement, technology localization, and antitrust measures can mitigate negative effects.</span> ادغام افقی, شاخص هرفیندال–هیرشمن (HHI), رفاه مصرف‌کننده, صنعت خودروی ایران, شبیه‌سازی عددی Horizontal merger, Herfindahl–Hirschman Index (HHI), Consumer welfare, Iran Car industry, Numerical simulation 138 187 http://qjfep.ir/browse.php?a_code=A-10-1850-1&slc_lang=fa&sid=1 Habib Shahbazi حبیب شهبازی shahbazi@sjau.ac.ir 10031947532846009697 10031947532846009697 Yes Agricultural Economics (Production and Management), Sayyed Jamaleddin Asadabadi University اقتصاد کشاورزی (تولید و مدیریت) دانشگاه سید جمال الدین اسدابادی