fa نقش حسابداری دادگاهی در کاهش فرار مالیات بر ارزش افزوده در شرکت‌های کوچک و متوسط: تحلیلی مبتنی بر مدل فیشر تخصصي Special پژوهشي Research <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:&quot;B Zar&quot;">پیچیدگی و حجم بالای معاملات اقتصادی در دنیای امروز، شناسایی و مقابله با تخلفات مالی، به‌ویژه فرار مالیاتی را به چالشی جدی تبدیل کرده است. حسابداری دادگاهی، به‌عنوان رشته‌ای تخصصی، با بهره‌گیری از ابزارها و روش‌های تحلیلی پیشرفته، نقشی کلیدی در کشف و پیشگیری از فرار مالیاتی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر حسابداری دادگاهی بر کاهش فرار مالیات بر ارزش افزوده در شرکت‌های کوچک و متوسط، بر اساس چارچوب مدل فیشر انجام شده است. این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش، حسابداران شرکت‌های تولیدی بوده و نمونه‌ای متشکل از 252 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه در نیم‌سال دوم 1403 گردآوری و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که متغیرهای مستقل پژوهش (احتمال کشف تخلف، تنبیهات و جرایم مالیاتی، اخلاق مالیاتی، عدالت مالیاتی، مخارج دولت، و حسابداری دادگاهی) اثر منفی و معناداری بر فرار مالیات بر ارزش افزوده دارند. به عبارت دیگر، تقویت هر یک از این عوامل به کاهش فرار مالیاتی منجر می‌شود. نتایج این پژوهش می‌تواند راهگشای درک عمیق‌تر عوامل مؤثر بر فرار مالیاتی و طراحی سیاست‌های مؤثر برای پیشگیری از این پدیده در شرکت‌های کوچک و متوسط باشد.</span></span> <span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:&quot;Calibri&quot;,sans-serif">Economic transactions today are highly complex and voluminous, making the identification and prevention of financial violations, such as tax evasion, a significant challenge that requires effective tools. Forensic accounting offers specialized techniques and methods to detect and address various financial irregularities. This study aims to examine the role of forensic accounting in reducing value-added tax (VAT) evasion through the application of the Fisher model. The research utilized a descriptive-correlational design and structural equation modeling. The study population consisted of accountants from manufacturing companies, with a sample of 252 participants selected using a convenience sampling method. Data were gathered via questionnaires distributed in the second half of 2024. Structural equation modeling was employed to analyze the data. The results reveal those independent variables&mdash;namely, the probability of detection, tax sanctions, tax ethics, tax justice, government spending, and forensic accounting&mdash;have a significant negative effect on VAT evasion. This suggests that an increase in any of these factors contributes to a reduction in VAT evasion. In conclusion, the findings offer valuable insights into the factors influencing VAT evasion and provide a basis for developing more effective policies to address this issue.</span></span></span> حسابداری دادگاهی, مالیات بر ارزش افزوده, فرار مالیاتی, مدل فیشر Forensic Accounting, Value-Added Tax (VAT), Tax Evasion, Fisher Model 40 93 http://qjfep.ir/browse.php?a_code=A-10-1511-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Nazaripour محمد نظری پور m.nazaripour@hmu.ac.ir 10031947532846009692 10031947532846009692 Yes University of Hazrat-e Masoumeh گروه حسابداری، دانشگاه حضرت معصومه (س) AmirMohammad Heidari امیرمحمد حیدری heidariamir1377@gmail.com 10031947532846009693 0009-0006-5420-6591 No Department of Accounting, University of Kurdistan گروه حسابداری، دانشگاه کردستان